Ноябрьның 21-де «Чедер» санаторлуг-курорт болгаш кадыкшылга комплекизи баштайгы дыштаныкчыларын хүлээп алыр. Ады-сураа билдингир кадыкшылга чери ийи аңгы үеде – ноябрьның 21-28 база ноябрь 29-тан декабрь 6-га чедир дыштаныр путевкаларны ноябрь 16-тан садып эгелээн.
Долу курстуг эмнээшкин дээш путёвка өртээн бир хүнде 7 муң рубль, азы 49 муң рубль кылдыр санап үндүрген турган. Ындыг болзажок курорттуң чаа ажылдап эгелээнинге тураскаадып, ооң өртээн бадырган. Ам бир хүнде дыштанылга дээш 5 муң рубльди, а эмнээшкинниң долу курузунга 35 муң рубльди төлээр. Ол өртекче чүү кирип турарын комплекстиң администратору мынчаар тайылбырлаан.
– Хүнде 7 муң рубль өртектиг путёвка өртээнче – чурттаары, хүнде үш катап чемненири база дөрт кадыкшыдар хемчеглер кирип турган деп, “Чедер кадыкшылга чери” КХН-ниң чиңгине директору Виктор Сарыг чугаалаан. – Ол дээрге, малгаш-биле эмнээшкин, минералдыг оңгачалар, суг адааның база бүгү мага-ботка массажтар-дыр. А 5 муң рубльче бүгү мага-бот массажындан аңгыда, арткан процедуралар шупту кирип турар. “Чедер” курорту келир чылдың эгезинде эмнээшкин ачы-дузаларын көргүзер чөпшээрелди алган соонда, ачы-дузалар саны оон-даа немежир. Албан эмчи камгаладылгазының системазынче ынчан кире бээривиске, чурттакчы чон болгаш чамдык бөлүктүң кижилери чиигелделиг путевкаларны садып алыр аргалыг апаар. Бо чылдың төнчүзүнге чедир “Шарко дужу” дээн ышкаш немелде ачы-дузалар кирер.
Дыштаныкчыларга 180 орун-олутту белеткээн, бо хүннерде 72 орунну немей салып, эт-сеп-биле шүмептер.Ынчап кээрге кадыкшылга чери хары угда 252 кижи хүлээп алыр. «Чедерже» путёвкаларны бирги дыштаныкчылар садып алган, а четтикпээн улус ам-даа садып ап болур. Республиканың чурттакчылары чаартынган курортту дыка сонуургап турарын Виктор Сарыг демдеглээн. Тываның найысылалындан 30 хире минута чоруур черде курортка, алдарлыг «Белокурихага» дыштаныры-биле дөмей шынарлыг кадыкшылга ачы-дузаларын ап болур. Республикадан дашкаар ырадыр чорбас болганда, бо өртек таарымчалыг.
Ады-сураа алгаан «Чедер» курорту эрткен чүс чылдың 1932 чылда ажыттынганын сагындыраал, а 2022 чылда ону катап тудуп эгелээн. Төлевилелди Тываның социал-экономиктиг хөгжүлдезиниң тускай программазының деткиишкини-биле хуу инвесторнуң бодунуң акша-хөреңгизин киириштирип, күрүне-хуу кады ажылдажылга акшаландырыышкыны-биле туткан. Кадыкшылганың амгы негелделеринге дүүштүр чаа комплексти тудуп дооскан. Бүдүн чыл дургузунда хүлээп алыр чаңгыс каът алды корпустуң өрээлдери дыштынырынга аянныг. «Чедер» санаторлуг-курорт комплекизи долу күжү-биле ажылдап эгелээрге, чылда 12 муң хире кижи дыштанып болурун баш бурунгаар санаан.
Чедер хөлдүң суу хлор-натрий составтыг болганындан ижин-хырын аарыгларынга дээри билдингир. Нерви системазы аарыг улуска курорт дыка тааржыр. Ында агаар безин сероводород база бромнуг болгаш, эмнээр шынарлыг. Оон аңгыда курорт сероводородтуг кара малгажы база рапазы-биле сурагжаан, хөл "бойдустуң тураскаалы" деп статустуг.
«Чедерге» эмнеткеннер бут кырынга туруп, хөлдүң эм шынарын магадап, катап база эглип чедип кээрлер. Кара малгаштыг оңгачалар – кол эмнээр чүүлү, ол кеш, чүстер, нерв системазы, сөөк-даяк болгаш херээженнер аарыгларынга дыка эки.
Хөлдүң эм шынарының дугайында херээжен кижиге хамаарышкан чараш төөгү бар. Ол херээжен Россияның-даа, даштыкының-даа аңгы-аңгы курорттарынга түңнел чок эмнеткеш, кажан Чедерге дыштанганының соонда кыс уругну божааш, Тываның онзагай курортунга мөгейиг кылдыр уруун Чедерина деп адап алган дээр.