РФ-тиң Чазаа Тывада өңнүг металл тывыжы болгаш болбаазырадылгазының инвестиция төлевилелдерин боттандырарынче 4 млрд рубльди шилчидер. Премьер-министр Михаил Мишустин ооң дугайында айтыышкынга атты сентябрь 17-де салганын чазактың сайтызы дыңнаткан.
Ак-Сугнуң чес-порфир чыдынында даг-болбаазырадылга комбинадын ажылдадырынга чугула херек чырык дамчыдар шугум тудуун база энергетика инфраструктуразының өске-даа объектилерин хуу инвесторлар федералдыг акшаландырыышкын-биле тудар планныг.
Россия Чазааның даргазы акша-хөреңгини аңгылаар дугайында шиитпирин дыңнадып тура, чиг эттиң стратегтиг хевирлеринге, ак-демирге, никельге, ческе, ховар болгаш өске-даа өңнүг металлдарга российжи экономиканың өскен хереглелин хандырар талазы-биле чугаа чоруп турарын демдеглээн. «Даштыкының санкциялыг ыйыдыышкынының үезинде, аңгы-аңгы секторларда технологтуг хамаарышпас чорукту быжыглаарынга, ада-чурттуң бодунуң үлетпүрүнге олар канчаар-даа аажок улуг ужур-дузалыг. Бир дугаарында –авиатудуушкунунга, автоүлетпүрге, микроэлектроникага, атомнуг үлетпүрге, химиктиг индустрияга» - деп, Михаил Мишустин чугаалаан.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг бодунуң блогунда федералдыг эрге-чагырганың шиитпиринге хамаарыштыр бодалын илереткен. Республика чазааның чырык дамчыдылгазының немелде шугумун тударының дугайында дилээн деткээни дээш премьерге четтиргенин илередип, ховар металлдарлыг чаа чыдыннарны шиңгээдиринге ЧДШ-тиң ажыын демдеглээн. Ону чырык хандырылгазының чаңгыс аай четкизинден ыракта, генераторлар дузазы-биле амдыгаа дээр үш катап аар өртектиг чырык энергиязы-биле хандырып турар кожууннарже шөйүп киирер ужурлуг.
Оон аңгыда Тываже чаа ЛЭП-ти шөйгеш, бөгүнде чырык энергиязының 30 МВт чедишпес күчүзүн шиитпирлептер. Ол улуг тывыш төлевилелдеринден аңгыда, чурттакчылыг черлерге хөгжүүр арганы бээр. Ылаңгыя, республика найысылалында энергияның чедишпезинден, бажыңнар тударда безин энергосистеманың аргаларын көрүп, оожум, эвээштеп тудуп турарын чугаалаан.
2021 чылда бадылаан, Тываның девискээринде инвестиция болгаш социал объектилерниң энергия хандырылгазының комплекстиг планында 220 кВ-тыг чаа ЛЭП тудуун кииргенин сагындыраал. 312 километрге шөйлү бээр чаа шугум «Шушенская-опорная» подстанциядан үнгеш, чедери берге Бии-Хем биле Тожу кожууннар девискээрлерин таварып эртер.
ЛЭП республикага 240 МВт электроэнергияны немей бээр. Ак-Сугнуң, Кызыл-Таштыгның база Кара-Белдирниң даг-болбаазырадылга комбинаттарының, ол ышкаш Тожу кожуун биле Кызыл агломерациязының чырык хандырылгазы экижиир.